Trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học và công nghệ năm 2025 của Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, đề tài “Chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh trong ngành ô tô Việt Nam” do TS. Phạm Hoàng Linh - Giảng viên Khoa Kinh tế và Kinh doanh Quốc tế chủ trì đã có các hoạt động triển khai nghiên cứu, tọa đàm trao đổi nhằm xây dựng cơ sở khoa học cho đề tài và dưới đây là một số đóng góp thực tiễn thiết thực.

Một trong những hoạt động nổi bật là tọa đàm diễn ra vào ngày 10/10 tại Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN. Đây là cơ hội gặp gỡ của các nhà khoa học, và chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế, chính sách công và môi trường – cùng chia sẻ góc nhìn đa chiều về một trong những vấn đề cấp thiết nhất hiện nay: chuyển đổi xanh trong ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Toàn cảnh buổi toạ đàm

Ba tham luận được trình bày tại tọa đàm đã mang đến những góc nhìn bổ trợ lẫn nhau, từ khía cạnh chuỗi cung ứng, chính sách quốc tế cho đến yếu tố xã hội – tất cả cùng góp phần định hình hướng đi cho ngành ô tô Việt Nam trong kỷ nguyên xanh.

Tham luận 1: “Khả năng tham gia chuỗi cung ứng pin xe điện toàn cầu của Việt Nam” – do PGS.TS. Đinh Công Hoàng (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) trình bày.

PGS.TS. Đinh Công Hoàng (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam)

Bài tham luận phân tích tiềm năng của Việt Nam trong chuỗi giá trị sản xuất pin xe điện, đồng thời đề xuất định hướng chiến lược nhằm nâng cao năng lực công nghiệp và thu hút đầu tư vào lĩnh vực năng lượng mới – một trong những động lực then chốt cho chuyển đổi xanh.

Tham luận 2: “Kinh nghiệm của một số nước châu Âu về hỗ trợ chuyển đổi xanh trong ngành ô tô” – do ông Nguyễn Cảnh Cường, nguyên Tham tán công sứ Việt Nam tại Bỉ và Liên minh châu Âu, trình bày.

Ông Nguyễn Cảnh Cường, nguyên Tham tán công sứ Việt Nam tại Bỉ và Liên minh châu Âu

Qua việc phân tích kinh nghiệm của EU và Bỉ, bài tham luận nhấn mạnh tầm quan trọng của khung chính sách ổn định, hệ thống tiêu chuẩn minh bạch và cơ chế khuyến khích đầu tư hợp lý – những yếu tố giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình chuyển đổi.

Tham luận 3: “Chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh trong ngành ô tô và vấn đề công bằng xã hội” – do TS. Hoàng Vũ Linh Chi (Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN) trình bày.

TS. Hoàng Vũ Linh Chi (Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN)

Tham luận đặt ra một thông điệp mang tính nhân văn sâu sắc: chuyển đổi xanh chỉ thực sự bền vững khi đi đôi với công bằng xã hội, bảo đảm cơ hội việc làm, an sinh và đào tạo lại cho người lao động trong quá trình tái cấu trúc ngành.

Dù tiếp cận từ ba hướng khác nhau, các diễn giả đều chung nhận định: chuyển đổi xanh không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là cơ hội để Việt Nam tái định vị vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu – từ “người đi sau” trở thành “người tạo dấu ấn mới”.

Những phát hiện nổi bật từ tọa đàm

Qua các phần thảo luận chuyên sâu tại toạ đàm, các đại biểu thống nhất rằng chuyển đổi xanh không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là cơ hội để Việt Nam tái cấu trúc nền công nghiệp, hướng tới phát triển hiện đại, bền vững và thân thiện với môi trường.

Các chuyên gia và nhóm nghiên cứu thảo luận tại toạ đàm

Các chuyên gia cho rằng, thị trường xe điện Việt Nam đang phát triển nhanh, nhưng chưa thật sự bền vững. Hạ tầng sạc thiếu đồng bộ, quy hoạch năng lượng và giao thông chưa theo kịp tốc độ tăng trưởng. Đây là rào cản lớn khiến doanh nghiệp và người tiêu dùng chưa yên tâm khi chuyển sang xe điện.

Ngoài ra, áp lực cung – cầu năng lượng ngày càng tăng, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành điện, giao thông và công nghiệp. Trong khi đó, cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt, đặc biệt từ Trung Quốc và Thái Lan, khiến Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn vào công nghệ và chuỗi sản xuất trong nước.
Kinh nghiệm từ EU và Trung Quốc cũng chỉ ra rằng: để thành công, chính sách phải đồng bộ và lâu dài, kết hợp giữa hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển hạ tầng và đảm bảo công bằng xã hội.

Khuyến nghị chính sách

Qua các ý kiến đóng góp của các chuyên gia trong toạ đàm, nhóm nghiên cứu đề xuất các ưu tiên chính sách:

- Ngắn hạn: Hoàn thiện khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế đầu tư hạ tầng trạm sạc; triển khai chương trình hợp tác về phát triển mạng lưới trạm sạc; xây dựng cơ chế ưu đãi và tín dụng xanh hỗ trợ tiêu dùng và sản xuất xe điện.

- Trung hạn: Tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cung ứng điện cho xe điện; hình thành chuỗi giá trị xe điện nội địa; mở rộng sản xuất và dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng xe điện; qua đó giảm chi phí sở hữu và vận hành xe điện cho người tiêu dùng.

- Dài hạn: Bảo đảm an ninh năng lượng bền vững, hoàn thiện hệ sinh thái xe điện toàn diện từ sản xuất, đến tiêu dùng và tái chế; đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 trong lĩnh vực giao thông vận tải; đưa Việt Nam thành một trung tâm sản xuất, xuất khẩu xe điện và linh kiện xe điện của thế giới.

TS. Vũ Hoàng Linh - Trưởng nhóm nghiên cứu tổng kết các khuyến nghị chính sách của toạ đàm

Với tinh thần “Từ tri thức học thuật đến hành động chính sách”, nhóm nghiên cứu đề tài “Chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh trong ngành ô tô Việt Nam” sẽ tiếp tục hoàn thiện báo cáo tư vấn, tích hợp phản biện từ các chuyên gia, và đồng hành cùng cơ quan quản lý, doanh nghiệp trong hành trình kiến tạo tương lai xanh cho ngành ô tô Việt Nam.